De geschiedenis van Hof van Wouw en het Heilige Geesthofje
Het Hof van Wouw en het Heilige Geesthofje vertellen over een tijd waarin liefdadigheid ook een dak boven je hoofd kon betekenen. Beide hebben een geschiedenis die teruggaat tot de zeventiende eeuw.
Hun geschiedenis laat zien wat deze woonvorm voor Den Haag heeft betekend.
Van liefdadigheid naar woonomgeving
Den Haag telt volgens het Haags Historisch Museum ongeveer 115 hofjes. Een hofje hoeft niet altijd een verzameling woningen rond een plein te zijn: ook een dicht op elkaar gebouwde rij woningen valt volgens het museum onder die naam.
De eerste Haagse hofjes werden in de veertiende eeuw gesticht. Het waren liefdadigheidshofjes, bedoeld voor arme en oudere bewoners. Het Hof van Wouw en het Hofje van Nieuwkoop zijn voorbeelden die nog terug te vinden zijn. Die oorsprong maakt de hofjes meer dan een historische bouwvorm: ze vertellen ook hoe huisvesting voor kwetsbare bewoners werd georganiseerd.
Hof van Wouw: huisvesting volgens een testament
Cornelia van Wouw stichtte haar hofje in 1647 voor alleenstaande vrouwen. De selectie van bewoonsters gebeurt volgens de regels in haar testament. Het complex bestaat uit zeventien huisjes, waaronder een regentenhuis en een beheerderhuis. De huisjes zijn grotendeels zeventiende-eeuws gebleven.
Bij het hofje hoort de Tuin der Hesperiden. De aangrenzende Tuinkamer en de tuin hebben daarnaast een andere functie: ze zijn een officiƫle Haagse vrije trouwlocatie en kunnen ook voor andere bijeenkomsten worden gehuurd. Het Regentenhuis uit 1647 kan tijdens een rondleiding worden bekeken.
Heilige Geesthofje: huisjes, leefregels en een perenboom
Het Heilige Geesthofje aan de Paviljoensgracht is volgens het museum het oudst bewaarde hofje van Den Haag. De Grote of Sint Jacobskerk besloot in 1616 tot de bouw. Oorspronkelijk bestond het uit 37 gelijkvloerse huisjes, met een tuin in het midden.
Bewoners moesten zich aan strenge leefregels houden. Zo moesten ze iedere week de straat voor hun woning schrobben. In de tuin staat een juttepeer die volgens de hofjeswebsite in 1647 is geplant. In 2013 kreeg de boom ingrijpend onderhoud, mogelijk gemaakt door een gift aan de Haagse tak van de Bomenstichting.
De ligging van Hof van Wouw
Het wooncomplex van Hof van Wouw ligt aan de westzijde van de Lange Beestenmarkt, op de nummers 49 tot en met 85. Denhaag.com noemt Brouwersgracht 30 als ingang voor het hofje, de Tuin der Hesperiden en de Tuinkamer. Dat zijn dus verschillende adressen met verschillende functies. De website van Hof van Wouw bevestigt dat er cultuurhistorische rondleidingen worden aangeboden.
Het Hof van Wouw is niet vrij toegankelijk. Actuele bezoekmomenten, reserveringswijze en eventuele kosten zijn niet bevestigd. Voor het Heilige Geesthofje is niet vastgesteld welke toegang mogelijk is. Ook is voor beide hofjes niet vastgesteld welke onderdelen vanaf de openbare weg zichtbaar zijn.
Foto: Own work, build on work by OpenStreetMap-authors, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons