De pier van Scheveningen met reuzenrad bij zonsondergang, met golven en weerspiegeling op het strand.

Highlights

Wat kerk, boulevard en haven vertellen over oud Scheveningen

Een kerk van vóór 1500, een vissersvrouw op de boulevard en een visafslag van 345 meter lang: de geschiedenis van Scheveningen zit in heel verschillende herkenningspunten. Samen vertellen ze hoe het dorp veranderde van een vissersplaats waar schepen op het strand werden gelost in een plaats met een eigen haven.

De Keizerstraat begint aan het einde van de Scheveningseweg en eindigt kort voor de boulevard. Aan de straat staat de Oude Kerk; bij de kop van de Keizerstraat vind je op de boulevard het standbeeld van de Scheveningse Vissersvrouw.

De Oude Kerk: een dorpskerk uit de vijftiende eeuw

De Oude Kerk dateert uit de tweede helft van de vijftiende eeuw en was de parochiekerk van Scheveningen. Het bakstenen gebouw is een laatgotische pseudobasiliek met een hoger koor. Let aan de buitenkant op de kerktoren: die heeft een achtkantige bovenverdieping en een naaldspits. Ook de toren is van vóór 1500.

De beschrijving van de Oude Kerk bij Open Monumentendag noemt binnen ronde bakstenen pijlers en houten tongewelven. Die interieurkenmerken horen bij het verhaal van het gebouw, maar zijn geen gegarandeerd onderdeel van een bezoek: reguliere publieke openingstijden zijn niet bevestigd.

Op de boulevard krijgt de visserij een gezicht

Bij de kop van de Keizerstraat staat de Scheveningse Vissersvrouw. Gerard Bakker maakte het standbeeld, dat in 1982 door koningin Beatrix werd onthuld. Het vormt een herkenningspunt op de overgang van de dorpsstraat naar de boulevard.

Bij de boulevardkademuur staat ook een monument met de namen van Scheveningse vissers die in de afgelopen twee eeuwen zijn omgekomen. Daarmee krijgt de geschiedenis van de visserij hier een persoonlijke kant: naast schepen en havengebouwen zijn ook de mensen die op zee verloren gingen zichtbaar in de herinnering aan het dorp.

Van lossen op het strand naar een eigen haven

Het strand had lange tijd een heel praktische functie. Tot het einde van de negentiende eeuw had Scheveningen geen haven en werden vissersschepen op het strand geladen en gelost. De Eerste Vissershaven opende in 1904. In 1911 verhuisde ook de visafslag van het strand naar de nieuwe haven.

De haven groeide daarna verder: in 1931 werd de Tweede Binnenhaven voltooid. Deze jaartallen verklaren de historische verbinding tussen strand en haven. De bedrijvigheid die eerst direct aan zee plaatsvond, kreeg in de twintigste eeuw een andere plek. Het Haags Gemeentearchief beschrijft die ontwikkeling.

De visafslag en de rode vuurtoren

Aan de Eerste Binnenhaven staat de huidige visafslag, ontworpen door architect Sjoerd Schamhart en geopend in 1964. Het complex is 345 meter lang en 26 meter breed. Het gebouw kreeg in 2024 de status van rijksmonument: ook de twintigste-eeuwse visserijgeschiedenis heeft daarmee een beschermd herkenningspunt.

Een ouder maritiem monument is de Scheveningse vuurtoren. Quirinus Harder ontwierp de rode, twaalfzijdige gietijzeren toren, die in 1875 werd opgeleverd. Hij is 30 meter hoog en eveneens een rijksmonument. De vuurtoren dateert daarmee van bijna dertig jaar vóór de opening van de Eerste Vissershaven.

Illustratieve foto. Foto: pixel2013 via Pixabay (Pixabay-licentie)