Het Haagse Bos: wandelen tussen vijvers, oude bomen en stadsgeschiedenis

Vlak bij het centrum van Den Haag wandel je tussen oude beuken en eiken, langs vijvers en over houten bruggetjes. Het Boswachterspad Haagse Bos is een rondwandeling van vijf kilometer door dit voormalige jachtgebied van de graven van Holland. De route combineert het boslandschap met een geschiedenis die van het ontstaan van het Binnenhof tot de Tweede Wereldoorlog loopt.

Het Haagse Bos beslaat ongeveer één vierkante kilometer en strekt zich uit van het Malieveld tot de gemeente Wassenaar. Voor deze wandeling volg je het vijf kilometer lange boswachterspad van Staatsbosbeheer, niet het afzonderlijke Rondje Haagse Bos van vier kilometer dat ook in wandeloverzichten voorkomt.

Start aan de Boslaan en volg de routekaart

Het startpunt ligt bij de ingang aan de Boslaan, tegenover de Malietoren. Vanaf Den Haag Centraal is dat volgens Staatsbosbeheer ongeveer tien minuten lopen. Volgens Staatsbosbeheer is de route niet gemarkeerd en heb je de route-pdf of het gpx-bestand nodig. Staatsbosbeheer biedt online een gps-track aan op de pagina van het Boswachterspad Haagse Bos bij Staatsbosbeheer.

Volgens de routebeschrijving van Wandeldingen wisselen brede en smalle paden elkaar af en kom je over bruggetjes. Staatsbosbeheer noemt voor wie de brug te lastig vindt een alternatief rond de Kleine Vijver, aangegeven als blauwe route op de kaart. De precieze ondergrond en de geschiktheid van het volledige tracé voor rolstoelen of kinderwagens zijn niet vastgesteld. Staatsbosbeheer vermeldt zitgelegenheden langs de wandeling en geeft aan dat honden aangelijnd mee mogen. Controleer voor vertrek bij de beheerder de actuele gebiedsregels en eventuele afsluitingen of beperkingen.

Grote Vijver, oude bomen en hoogteverschillen

Landleven/Roots noemt de Grote Vijver, open velden met bankjes en houten bruggetjes langs het boswachterspad. Hun onderlinge ligging en volgorde zijn voor deze gids niet gecontroleerd; gebruik daarvoor de officiële routekaart. Aan de wandelpaden staan oude beuken en eiken. Juist de afwisseling tussen water, open plekken en bos geeft de wandeling verschillende landschappelijke accenten binnen een betrekkelijk klein gebied.

Ook de ondergrond verschilt. In de routebeschrijving van Landleven/Roots wijst boswachter Mark Kras op natte plekken met veengrond en hoger gelegen delen. Die hoogteverschillen vertellen iets over de opbouw van het landschap.

Van grafelijk jachtbos tot oorlogsschade

De graven van Holland jaagden eeuwenlang in het Haagse Bos. Volgens Wandeldingen bouwden zij in de dertiende eeuw een verblijf dat uitgroeide tot het Binnenhof. Ook later bleef het bos verbonden met de Haagse adel, die er ontspanning zocht. Het huidige wandelgebied heeft daarmee een geschiedenis die nauw samenhangt met die van de stad.

Tot de historische achtergrond van het gebied behoort ook Paleis Huis ten Bosch. De bouw begon in 1645; vanaf 1815 wordt het volgens Staatsbosbeheer regelmatig door leden van het Koninklijk Huis bewoond. De Tweede Wereldoorlog liet heel andere sporen achter: de bezetters kapten een groot deel van het bos.

Wat de seizoenen aan de wandeling toevoegen

In het voorjaar bloeien stinzenplanten op de bosbodem, nog voordat de bomen volledig in blad staan. In de routebeschrijvingen worden onder meer bosanemonen en boshyacinten genoemd. Staatsbosbeheer noemt daarnaast het voorjaar en de zomer als perioden waarin verschillende soorten bosvogels te horen en te zien zijn.

In het najaar verschuift het accent naar de vijvers en de vogels die voedsel zoeken in het bos. Volgens Staatsbosbeheer dobberen dan wintergasten op de grote vijvers en foerageren er vinken, koperwieken en kramsvogels.

Illustratieve foto. Foto: heymatthew via Pixabay (Pixabay-licentie)